Mescid-i Aksa'nın İslam'daki Yeri ve Önemi

Müminin gönül haritasında üç şehir vardır: Mekke, Medine ve Kudüs. İlk ikisini umre yolculuğunda ziyaret eden pek çok misafirin kalbinde, üçüncüsünün özlemi başlar. Peki Mescid-i Aksa'nın önemi nereden gelir; onu müminlerin gönlünde bu kadar özel kılan nedir? Bu yazıda Aksa'nın Kur'an ve Sünnet'teki yerini, tarihini ve Kudüs'ün İslam medeniyetindeki anlamını sade bir dille anlatacağız.

Kur'an'da Mescid-i Aksa: İsra'nın Durağı

Mescid-i Aksa'nın adı bizzat Kur'an'da geçer. İsra suresinin ilk ayeti, Peygamber Efendimizin bir gece Mescid-i Haram'dan, "çevresi mübarek kılınan" Mescid-i Aksa'ya yürütüldüğünü bildirir. İsra ve Mirac hadisesinin bu ilk durağı, Aksa'yı vahyin coğrafyasına ebediyen yerleştirmiştir; rivayetlerde Efendimizin burada peygamberlere imamlık ettiği nakledilir.

Ayetteki "çevresi mübarek kılınan" ifadesi, yalnız mescidin binasını değil, Kudüs ve çevresini kuşatan bir bereket tanımıdır. Bu topraklar; Hz. İbrahim, Hz. Musa, Hz. Davud, Hz. Süleyman ve Hz. İsa dahil sayısız peygamberin hatırasını taşır. Kudüs'ü ziyaret, bu yönüyle peygamberler tarihinin içinde bir yolculuktur.

İlk Kıble: Müminlerin İlk Yönü

Aksa'nın en bilinen sıfatı "ûlâ el-kıbleteyn", yani iki kıblenin ilkidir. Müslümanlar, hicretten sonraki döneme kadar namazlarını Mescid-i Aksa'ya yönelerek kıldılar; kıblenin Kâbe'ye çevrilişi Bakara suresinin 144. ayetiyle bildirildi. Medine'deki Kıbleteyn Mescidi bu dönüşün hatırasını taşır; Aksa ise "ilk yön" olma şerefini kıyamete kadar taşıyacaktır. Medine'de Ziyaret Edilecek Yerler

Hadislerde Aksa: Üç Mescidin Üçüncüsü

Efendimiz, ibadet amacıyla özel yolculuğa çıkılacak mescidleri üçle sınırlar: Mescid-i Haram, Mescid-i Nebevi ve Mescid-i Aksa. Buhârî ve Müslim'de rivayet edilen bu hadis, Aksa'yı yeryüzünün en faziletli üç mabedinden biri olarak tescil eder. Aksa'da kılınan namazın faziletine dair de rivayetler nakledilir; sevap katlarına ilişkin farklı rivayetler bulunduğundan sayısal ifadelerde temkinli olmak, faziletin aslında ise müttefik olmak gerekir.

Rivayetlerde ayrıca Aksa'nın, Mescid-i Haram'dan sonra yeryüzüne konulan ikinci mescid olduğu nakledilir; iki mescidin kuruluşu arasında kırk yıl bulunduğu bilgisi Buhârî ve Müslim'de geçer.

Mescid-i Aksa Neresidir? Harem-i Şerif Bütünü

Yaygın bir yanlışı düzeltmek gerekir: Mescid-i Aksa, tek bir binanın değil, Kudüs'ün eski şehrindeki etrafı surlarla çevrili kutsal alanın (Harem-i Şerif) bütününün adıdır. Bu alan içinde iki simge yapı öne çıkar:

• Kıble Mescidi: Alanın güneyindeki, kurşunî kubbeli ana cemaat mescidi; cuma ve vakit namazlarının ana mekânı.
• Kubbetü's-Sahra: Altın kubbesiyle Kudüs'ün silüetine kimliğini veren, Muallak Taşı'nın üzerine Emevi halifesi Abdülmelik b. Mervan döneminde inşa edilen sekizgen yapı. Fotoğraflarda "Mescid-i Aksa" diye en çok gösterilen yapı budur; oysa o, Aksa külliyesinin bir parçasıdır.

Avlular, revaklar, kuyular ve medreselerle bu alanın tamamı, İslam medeniyetinin açık hava müzesi gibidir.

İslam Tarihinde Kudüs

Kudüs, Hz. Ömer döneminde barış yoluyla İslam idaresine girdi; halifenin şehre bizzat gelerek emanı (Emanname) vermesi, fethin adalet ve hoşgörü hatırası olarak tarihe geçti. Selahaddin Eyyubi'nin şehri yeniden fethi ise İslam tarihinin dönüm noktalarındandır. Osmanlı asırlarında Kudüs; surları Kanuni Sultan Süleyman döneminde yenilenen, vakıflarla yaşatılan bir barış şehri olarak yönetildi. Bugün eski şehirde gezen bir ziyaretçi, bu katmanların hepsini aynı sokakta okuyabilir.

Günümüzde Mescid-i Aksa'yı ziyaret mümkündür ve Müslümanların Aksa ile bağını canlı tutması, oradaki kardeşlerimize de moral olmaktadır; giriş ve seyahat prosedürleri değişken koşullara tabi olduğundan güncel durum, program planlaması sırasında netleştirilir. Kudüs programlarının kapsamı ve dönemleri hakkında bilgi için bizimle iletişime geçebilirsiniz; Uzman Turizm, Kudüs ziyaretini rehber eşliğinde, tarihini yerinde dinleyerek yaşamak isteyen misafirler için programlar planlamaktadır.

Sık Sorulan Sorular

Mescid-i Aksa ile Kubbetü's-Sahra aynı yapı mı?

Hayır; Kubbetü's-Sahra, Mescid-i Aksa külliyesinin (Harem-i Şerif) içindeki altın kubbeli yapıdır. Aksa ismi, surla çevrili alanın bütününü kapsar.

Aksa ziyareti umre gibi bir ibadet midir?

Aksa'ya yolculuk, hadiste teşvik edilen üç mescid ziyaretinden biridir; ancak umre gibi ihram ve menasik gerektirmez. Ziyaret; namaz, dua ve tarih şuurudur.

Kudüs'e gitmek şu an mümkün mü?

Ziyaretler yapılabilmektedir; giriş ve seyahat koşulları değişkenlik gösterebildiğinden güncel durum program planlanırken netleştirilir.

Aksa'da kılınan namaz kaç kat sevaptır?

Fazilete dair rivayetler nakledilir ancak kat sayıları rivayetlere göre farklılık gösterir; sayı tartışmasına girmeden, faziletin büyüklüğünde ittifak olduğunu bilmek yeterlidir. Detay için hocanıza danışabilirsiniz.

Umre ile Kudüs aynı yolculukta birleştirilebilir mi?

Program planlamasına bağlıdır; bu tür talepler için güncel imkânlar kayıt öncesi görüşmede değerlendirilir.